بینامتنی قرآنی-روایی در دفتر ششم مثنوی‌معنوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

2 دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

چکیده

وامگیری از قرآن کریم روایات در قرون قبل، از طریق انواع ادبی ، چون اقتباس، تضمین،تلمیح و...صورت میپذیرفته است ؛ ولی از سال 1966م. طی نگرشی نو، خوانش متون از زاویۀ «نظریۀ بینامتنیت» ارایه شده توسط ناقد بلغاری «ژولیا کریستوا»، درآثار گوناگون خصوص در آثارادبای مسلمان در حوزه متون ادبی صورت پذیرفته است. هدف تلاش حاضر شناخت، معرفی وبیان میزان بینامتنیت روایی درالفاظ ومضامین اشعار دفتر ششم مثنوی معنوی اثر جلال الدین محمد بلخی به روش توصیفی – تحلیلی وبا استقراء الفاظ ومضامین روایات و احادیث درابیات است. باتحلیل وبررسی روند بینامتنیت دراشعاردفتر ششم (متن حاضر) واحادیث (متن غایب) درمییابیم که این شاعر چیره دست،‌ دست مایه‌ی آموزههای اخلاقی و عرفانی خود را از غنی‌ترین منابع آموزشی اسلام وام‌گیری نموده است. در برخی ابیات به لحاظ ساختاری ولفظی ودر برخی دیگر از حیث مضمون ومحتوا از آیات وروایات بهره برده است. کاربرد روابط مضمونی ومحتوایی آیات وروایات به لحاظ کیفیتی (به صورت اشاره یا اقتباس معنایی)در تعداد کثیری از ابیات دفتر ششم که تناص از نوع نفی متوازی (امتصاص) و نفی کلی (حوار) را پدید آورده است.



کلید‌واژه‌ها : احادیث، مثنوی معنوی ، بینامتنی

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Quranic-narrative intertextuality in the sixth book of Masnavi-Manavi

نویسندگان [English]

  • Hossein Khani kalgay 1
  • elahe sayyah 2
1 Assistant Professor of the Holy Quran University
2 University of Holy Quran Sciences and Education
چکیده [English]

Borrowing from the Holy Quran Narrations in previous centuries have been done through literary types, such as adaptation, guarantee, allusion, etc .; But since 1966. From a new perspective, the reading of texts from the perspective of the "theory of intertextuality" presented by the Bulgarian critic "Julia Kristova" has taken place in various works, especially in the works of Muslim literature in the field of literary texts. The aim of the present effort is to identify, introduce and express the intertextuality of the narrative in the words and themes of the sixth book of the spiritual Masnavi by Jalaluddin Mohammad Balkhi in a descriptive-analytical manner and by inducing the words and themes of the narrations and hadiths. Analyzing the process of intertextuality in the poems of the sixth book (present text) and hadiths (absent text), we find that this master poet has borrowed 9 of his moral and mystical teachings from the richest educational resources of Islam. In some verses, he has used verses and narrations in terms of structure and wording, and in others, in terms of content. The use of thematic and content relations of verses and narrations in terms of quality (as a reference or semantic adaptation) in a large number of verses of the sixth book, which has created a parallel between parallel negation (mutasas) and general negation (hawar).



Keywords: Hadiths, spiritual Masnavi, intertextuality

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • hadiths
  • spiritual Masnavi
  • intertextuality
  • تاریخ دریافت: 07 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری: 20 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش: 25 اسفند 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 25 اسفند 1400